دسته: پادکست مسیر اقتصاد

آشنایی با مفهوم تیپرینگ

تیپرینگ (Tapering) یک اصطلاح اقتصادی است که معمولاً به فرآیند کاهش تدریجی سیاست‌های انبساطی پولی توسط بانک‌های مرکزی، به‌ویژه کاهش خرید دارایی‌ها یا اوراق قرضه، اشاره دارد. قبل از بررسی کامل کامل مفهوم تیپرینگ شما باید با مفهوم اوراق قرضه، نرخ بهره و سیاست‌های پولی و مالی آشنا شوید.

تیپرینگ زمانی انجام می‌شود که بانک مرکزی تشخیص دهد اقتصاد دیگر به سیاست‌های محرک شدید نیاز ندارد و لازم است به‌تدریج به شرایط عادی بازگردد. این تصمیم معمولاً در پاسخ به بهبود شاخص‌های اقتصادی و افزایش نگرانی از تورم گرفته می‌شود.

به عنوان مثال در آمریکا، فدرال رزرو پس از بحران کرونا (۲۰۲۰)، شروع به خرید ماهانه ۱۲۰ میلیارد دلار اوراق قرضه کرد. اما در نوامبر ۲۰۲۱، با توجه به رشد اقتصادی و افزایش تورم، اعلام کرد که خرید اوراق را به‌تدریج کاهش می‌دهد که از طریق این لینک می‌توانید مشاهده کنید.

مراحل انجام تیپرینگ

فرایند دقیق  این اقدام در سیاست پولی، به‌صورت مرحله‌ای و حساب‌شده انجام می‌شود تا شوک به بازارها وارد نشود. در ادامه گام‌به‌گام این فرآیند را توضیح می‌دهم:

گام اول بررسی شرایط اقتصادی

باید تمام داده‌های اقتصادی از جمله اشتغال، نرخ بهره، تولید ناخالص داخلی، تراز تجاری، تورم و سایر شاخص‌های مرتبط بررسی شود. تا زمانی این اقدام صورت گیرد که اقتصاد آماده انجام این کار شود.

گام دوم اعلام تیپرینگ (Forward Guidance)

بانک مرکزی پیش از انجام تیپرینگ، اطلاع‌رسانی شفاف به بازارها می‌کند تا سرمایه‌گذاران آماده باشند. چرا که انجام چنین اقدامی می‌تواند شرایط اقتصادی را به صورت کامل عوض کند.

گام سوم کاهش خرید دارایی‌ها

در این مرحله، بانک مرکزی به‌جای توقف ناگهانی، میزان خرید ماهانه اوراق را کم‌کم کاهش می‌دهد. درواقع این مرحله شروعی بر اجرای سیاست‌های انقباضی است.

گام چهارم  پایان خرید خالص (End of Net Purchases)

پس از چند ماه تیپرینگ، بانک مرکزی خرید جدید را متوقف می‌کند. در صورتی که تورم طی این اقدامات کاهش پیدا نکند . بانک مرکزی رسما سیاست‌های انقباضی را شروع می‌کند و نرخ بهره را بالاتر می‌برد.

به صورت کلی تیپرینگ یکی از اقدامات اساسی بانک‌های مرکزی برای کاهش تورم است و می‌توان آن را مقدمه‌ای برای تغییر سیاست‌های پولی و مالی دانست.

تاثیرات تیپرینگ بر اقتصاد

تیپرینگ تأثیرات گسترده و مهمی بر اقتصاد دارد، چون عملاً به معنی کاهش تدریجی حمایت پولی بانک مرکزی است. این اقدام می‌تواند بر نرخ بهره، بازارهای مالی، ارز، تورم و رفتار مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران اثر بگذارد.

در ادامه، تأثیرات اصلی تیپرینگ را به تفکیک توضیح می‌دهیم:

• افزایش نرخ‌های بهره
• کاهش نقدینگی در بازار
• مهار یا کاهش تورم
• کاهش رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت
• اثر منفی بر بازار سهام و کامودیتی‌ها

درواقع تمام تاثیرات سیاست‌های انقباضی را با تاثیرات کم‌تر در تیپرینگ مشاهده می‌کنیم.

جمع‌بندی

تیپرینگ به معنای کاهش تدریجی خرید دارایی‌ها توسط بانک مرکزی است، و معمولاً زمانی انجام می‌شود که اقتصاد از بحران خارج شده و دیگر نیاز به حمایت شدید ندارد. در واقع، تیپرینگ نوعی کاهش آرام و مرحله‌ای در سیاست‌های محرک اقتصادی است، بدون آن‌که نرخ بهره را بلافاصله تغییر دهد.

در مقابل، سیاست پولی انقباضی اقدامی مستقیم و قاطع برای مهار تورم و کاهش سرعت رشد اقتصادی است. این سیاست معمولاً شامل افزایش نرخ بهره و کاهش نقدینگی در بازار می‌شود و هدف آن کاهش تقاضا و کنترل افزایش قیمت‌ها است.

هم‌چنین از شما دعوت می‌کنیم که به دیگر پادکست‌های گروه مالی پاکدامن گوش کنید تا سواد اقتصادی خود را ارتقا دهید.

آشنایی با ریشه اصطلاح هاوکیش و داویش

هاوکیش و داویش در واقع یک اصطلاح پر کاربرد در اقتصاد و تحلیل سخنرانی‌های اقتصادی است. درواقع  سخنرانی داویش اشاره به سیاست‌های انبساطی یا تسهیلی دارد. یالعکس سخنرانی با لحن هاوکیش نشانه‌ای از سیاست‌های سختگیرانه یا انقباضی است. ما در این مقاله سعی داریم دقیق‌تر این موضوع را بررسی کنیم.

در نظر داشته باشید که برعکس تفکر عمومی این اصطلاح هاوکیش یا داویش منحصر به سخرانی‌ها و مباحث اقتصادی نیست. این اصطلاح مفهوم عمومی دارد و بیشتر در سیاست از آن بهره گرفته می‌شود. در ادامه ریشه این کلمات را بررسی می‌کنیم.

 “هاوکیش” (Hawkish)

به صورت عمومی Hawk (شاهین) پرنده‌ای شکاری، تند و تیز و مهاجم است. در استعاره سیاسی و اقتصادی، هاوک نماد کسانی است که سخت‌گیرانه، سریع و قاطع عمل می‌کنند، مخصوصاً در مواجهه با تهدیدها مثل تورم یا دشمنان خارجی.

“داویش” (Dovish)

Dove (قمری) پرنده‌ای آرام، صلح‌طلب و نماد صلح است. در سیاست، داوها کسانی هستند که رویکردی محتاطانه، صلح‌جویانه یا انعطاف‌پذیر دارند. در سیاست پولی، داویش به کسانی گفته می‌شود که بیشتر نگران رشد اقتصادی و بیکاری هستند تا تورم، و از سیاست‌های انبساطی حمایت می‌کنند.

به صورت کلی از اصطلاح هاوکیش و داویش در سیاست، اقتصاد، مطبوعات، دانشگاه و سایر علوم استفاده می‌شود.

 هاوکیش و داویش در اقتصاد

در حال حاضر که با ریشه و کاربرد اصطلاح هاوکیش و داویش آشنا شدیم لازم است به صورت تخصصی در اقتصاد و معامله‌گری به آن بپردازیم. از شما دعوت می‌کنیم برای درک درست این مفاهیم ابتدا پادکست سیاست‌های پولی و مالی را گوش کنید.

لحن هاوکیش (Hawkish) در اقتصاد

هاوکیش در اقتصاد به معنای نگرش سخت‌گیرانه نسبت به تورم است. سیاست‌گذاران هاوکیش معمولاً نگران افزایش تورم هستند و از افزایش نرخ بهره برای کنترل آن حمایت می‌کنند. این لحن نشان‌دهنده‌ی تمایل به سیاست‌های انقباضی است (یعنی کاهش نقدینگی در اقتصاد). در بازارهای مالی، موضع هاوکیش اغلب باعث افزایش ارزش ارز و کاهش قیمت دارایی‌های پرریسک (مثل سهام) می‌شود.

مثال: اگر بانک مرکزی اعلام کند که برای کنترل تورم نرخ بهره را افزایش خواهد داد، این یک موضع هاوکیش است.

لحن داویش (Dovish) در اقتصاد

داویش به معنای نگرش ملایم‌تر نسبت به تورم و تأکید بر رشد اقتصادی و کاهش بیکاری است. سیاست‌گذاران داویش معمولاً نرخ‌های بهره پایین‌تر و سیاست‌های پولی انبساطی را ترجیح می‌دهند. این لحن نشان‌دهنده‌ی تمایل به افزایش نقدینگی در اقتصاد است. در بازارهای مالی، موضع داویش ممکن است باعث کاهش ارزش ارز و رشد بازارهای پرریسک شود.

مثال: اگر بانک مرکزی اعلام کند که به دلیل نگرانی از رکود اقتصادی فعلاً قصد ندارد نرخ بهره را افزایش دهد، این لحن داویش محسوب می‌شود.

در نظر داشته باشید در مباحث معامله‌گری بررسی سخنرانی رؤسای بانک‌های مرکزی بسیار اهمیت دارد. درست است که این اصطلاح عمومی است و در مقالات نیز می‌توان نوع لحن را بررسی کرد. اما در سخنرانی‌ها تحلیل لحن اهمیت زیادی دارد و اصطلاح هاوکیش و داویش در آن معنی پیدا می‌کند.

کاربردها اصطلاح هاوکیش و داویش

 همانطور که اشاره کردیم اصطلاح هاوکیش و داویش نه فقط در سخنرانی، بلکه در نوشتار و تحلیل‌های رسمی و علمی نیز کاربرد دارند که در اینجا مثال‌هایی را برای آموزش دقیق‌تر ارائه دادیم.

1. تحلیل‌های مالی و اقتصادی
   در گزارش‌های رسمی بانک‌های مرکزی، مؤسسات مالی و تحلیل‌گران بازار، عباراتی مانند “The Fed adopted a hawkish tone” یا “ECB remains dovish” رایج است.
2. مقالات علمی و دانشگاهی
   در ادبیات دانشگاهی اقتصاد و سیاست پولی، این اصطلاحات به‌عنوان بخشی از طبقه‌بندی نگرش سیاست‌گذاران به‌کار می‌روند. مثلاً:“We classify central bank governors as hawkish or dovish based on their policy decisions over time.”
3. رسانه‌ها و مطبوعات اقتصادی
   روزنامه‌هایی مثل Financial Times، Bloomberg، CNBC و The Economist از این دو واژه به طور مکرر استفاده می‌کنند.

برای درک بهتر این موضوع از شما دعوت می‌کنیم یکی از سخنرانی‌های رئیس بانک مرکزی آمریکا را مشاهده کنید تا به صورت عملی این مبحث را یاد بگیرید.

معرفی بانک مرکزی آمریکا

فدرال رزرو آمریکا (Federal Reserve System) یا به اختصار “فد” (Fed)، بانک مرکزی ایالات متحده آمریکا است. این نهاد نقش بسیار مهمی در اقتصاد آمریکا و حتی اقتصاد جهانی ایفا می‌کند. با توجه به این که آمریکا بزرگ‌ترین اقتصاد جهان است  و دلار آمریکا ارز ذخیره کشورها است ، تصمیمات بانک مرکزی این کشور اهمیت زیادی برای کل دنیا دارد.

 فدرال رزرو  در سال 1913 با تصویب قانون فدرال رزرو (Federal Reserve Act) در پاسخ به بحران‌های بانکی تاسیس شد و هدف از تشکیل این بانک ایجاد ثبات مالی و نظارت بر سیستم بانکی آمریکا بود.

فدرال رزرو شامل سه بخش اصلی است:

1. هیئت مدیره (Board of Governors)
   • مستقر در واشنگتن دی‌سی
   • 7 عضو دارد که توسط رئیس‌جمهور منصوب می‌شوند (با تأیید سنا)
   • مدت مأموریت: 14 ساله
2. دوازده بانک منطقه‌ای فدرال رزرو
   • هر کدام در یکی از شهرهای بزرگ مانند نیویورک، شیکاگو، سان‌فرانسیسکو و…
   • نظارت منطقه‌ای بر بانک‌ها و اجرای سیاست‌های فدرال رزرو
3. کمیته بازار آزاد فدرال (FOMC):
   • مسئول تصمیم‌گیری درباره نرخ بهره و سیاست‌های پولی
   • ترکیبی از اعضای هیئت مدیره و رؤسای برخی بانک‌های منطقه‌ای

دلار آمریکا ارز اصلی جهان است و فدرال رزرو به‌عنوان تنظیم‌کننده سیاست پولی آن، نقش محوری در اقتصاد جهانی دارد. با توجه به اینکه آمریکا بزرگ‌ترین اقتصاد دنیاست، تصمیمات فدرال رزرو مستقیماً بر بازارهای مالی، نرخ بهره و جریان سرمایه در سطح بین‌المللی تأثیر می‌گذارد.

بسیاری از بانک‌های مرکزی جهان نیز سیاست‌های پولی خود را با سیاست‌های فدرال رزرو هماهنگ می‌کنند، چرا که این نهاد با کنترل نقدینگی، نرخ بهره و تورم، روندهای اصلی اقتصاد جهانی را شکل می‌دهد.

وظایف Federal Reserve

در این بخش سعی داریم وظایف بانک مرکزی آمریکا را توضیح دهیم. البته در نظر داشته باشید این موارد نه تنها در مورد بانک مرکزی آمریکا بلکه در مورد سایر بانک‌های مرکزی صادق است.

• کنترل تورم و تثبیت قیمت‌ها
• مدیریت نرخ بهره
• تنظیم عرضه پول و نقدینگی
• نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات مالی
• حفظ اشتغال کامل
• ایجاد ثبات در سیستم مالی
• تنظیم سیاست‌های پولی و مالی

تصمیمات فدرال رزرو، مخصوصاً در مورد نرخ بهره و سیاست‌های پولی و مالی تأثیر جهانی دارد: بازارهای سهام، ارز و کالا در سراسر جهان به تصمیمات آن واکنش نشان می‌دهند. بسیاری از کشورها برای سیاست‌گذاری پولی خود، تصمیمات فدرال رزرو را در نظر می‌گیرند.

قدرتمندترین بانک مرکزی جهان

فدرال رزرو آمریکا قدرتمندترین بانک مرکزی جهان است زیرا با کنترل سیاست‌های پولی بزرگ‌ترین اقتصاد دنیا، بر جریان سرمایه، نرخ بهره و ارزش دلار تأثیر می‌گذارد و تصمیمات آن واکنش زنجیره‌ای در بازارهای مالی جهانی ایجاد می‌کند. این بانک با تنظیم عرضه پول، کنترل تورم و تعیین نرخ بهره، جهت‌گیری اقتصاد جهانی را تا حد زیادی مشخص می‌کند و به‌دلیل جایگاه دلار به‌عنوان ارز ذخیره بین‌المللی، نفوذی بی‌رقیب در نظام مالی دنیا دارد.

 از جمله دلایل قدرت فدرال رزرو می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دلار آمریکا ارز اصلی جهان است.
• فدرال رزرو سیاست پولی دلار را تعیین می‌کند.
• اقتصاد آمریکا بزرگ‌ترین اقتصاد دنیاست.
• تصمیمات فدرال رزرو روی بازارهای جهانی تأثیر دارد.
• بانک‌های مرکزی دیگر سیاست‌های خود را با فدرال رزرو هماهنگ می‌کنند.
• فدرال رزرو نقدینگی، تورم و نرخ بهره را در سطح جهانی شکل می‌دهد.

به صورت کلی اگر تریدر یا سرمایه‌گذار هستید و در بازارهای مالی فعالیت می‌کنید باید تصمیمات بانک‌های مرکزی کشورهای مختلف را به صورت کامل بررسی کنید. چرا که نوسانات و قیمت سهام و سایر دارایی‌ها مثل ارز کشورها، رمزارزها، کامودیتی‌ها به صورت مستقیم به تصمیمات بانک‌های مرکزی به خصوص فدرال رزرو بستگی دارد.

آشنایی با مفهوم سنتیمنت

سنتیمنت (Sentiment) به معنای احساس، نگرش یا گرایش ذهنی است. در علوم داده، زبان‌شناسی رایانشی و تحلیل متون، واژهٔ «سنتیمنت» معمولاً به تحلیل احساسات (Sentiment Analysis) اشاره دارد. این تحلیل شامل بررسی و تشخیص احساسات مثبت، منفی یا خنثی در یک متن است.

سنتیمنت یک مفهوم کلی است که در بازارهای مالی نیز کاربرد دارد. درواقع  با توجه به سنتیمنت می‌توانیم تحلیلی از احساسات و نظرات در حوزه‌های مختلف داشته باشیم. به عنوان مثال:

• شبکه‌های اجتماعی (بررسی نظرات کاربران درباره یک برند)
• بازاریابی دیجیتال (تحلیل بازخورد مشتریان)
• خدمات مشتریان (شناسایی شکایات)
• تحلیل سیاسی (بررسی احساسات عمومی نسبت به یک سیاست یا کاندیدا)

درواقع در تمامی حوزه‌ها به نوعی احساسات، نظرات، تجریبات و بازخورد افراد فعال در آن حوزه سنجیده می‌شود.

سنتیمنت در بازارهای مالی

وقتی درباره سنتیمنت در بازارهای مالی صحبت می‌کنیم، منظور از “سنتیمنت” یا احساسات بازار (Market Sentiment)، نگرش کلی سرمایه‌گذاران و معامله‌گران نسبت به بازار یا یک دارایی خاص است. این نگرش معمولاً در قالب احساسات صعودی (Bullish) یا نزولی (Bearish) بیان می‌شود. به صورت دقیق‌تر سنتیمنت بازار یعنی اینکه شرکت‌کنندگان بازار به طور جمعی فکر می‌کنند که قیمت‌ها قرار است بالا بروند (سنتیمنت مثبت) یا پایین بیایند (سنتیمنت منفی). این احساسات می‌توانند با واقعیت بنیادی متفاوت باشند اما تاثیر زیادی بر قیمت‌ها دارند. در ادامه کاربردهای سنتیمنت در بازارهای مالی را به صورت خلاصه بیان می‌کنیم.

کاربردهای عملی تحلیل سنتیمنت چیست؟

در این بخش به صورت کامل نحوه تحلیل سنتیمنت را بیان می‌کنیم.

1. پیش‌بینی حرکات قیمت کوتاه‌مدت
   وقتی احساسات بازار به شدت مثبت یا منفی می‌شود، احتمال برگشت قیمت زیاد می‌شود (به دلیل اشباع خرید یا فروش).
2. شناسایی فرصت‌های ورود و خروج
   وقتی همه بدبین هستند ولی داده‌های بنیادی مناسب است با توجه به تحلیل سنتیمنت محور زمان خوبی برای ورود می‌باشد. وقتی همه بیش از حد خوش‌بین‌اند  ممکن است قیمت به اوج رسیده باشد.
3. ساخت استراتژی‌های معاملاتی الگوریتمی
   تحلیل خودکار اخبار، توییت‌ها یا نظرهای کاربران برای تشخیص جهت احساسات و تصمیم‌گیری‌ها در بازارهای مالی بر مبنای تحلیل سنتیمنت است.
4. مدیریت احساسات شخصی معامله‌گر
   با درک جو عمومی بازار، معامله‌گر می‌تواند بهتر تصمیم بگیرد و در دام احساسات عمومی گرفتار نشود.

درواقع علاوه بر تحلیل تکنیکال، فاندامنتال و سایر روش‌های تحلیلی تحلیل بر مبنای سنتیمنت نیز بسیار کاربردی است. چرا که نیروی محرک بازارهای مالی عرضه و تقاضا است که بر مبنای احساسات معامله‌گران شکل می‌گیرد.

ابزارهای تشخیص احساسات بازار

ابزارها و روش‌های زیادی وجود دارد که بر مبنای آن ‌می‌توانیم سنتیمنت مارکت را مشخص کنیم در این بخش برخی از این ابزارها را معرفی می‌کنیم.

• شاخص ترس و طمع (Fear & Greed Index): برای سنجش احساسات در بازار سهام
• نظرسنجی‌ها: مانند نظرسنجی AAII برای سنتیمنت سرمایه‌گذاران
• تحلیل داده‌های شبکه‌های اجتماعی: مثلاً بررسی توییت‌ها یا نظرات در Reddit و Twitter
• حجم معاملات و گزینه‌ها (Options): مثلاً افزایش خرید «Put» نشان‌دهنده سنتیمنت منفی است.
• اندیکاتورها: مانند اندیکاتور سنتیمنت:در پلتفرم‌های معاملاتی که بر اساس پوزیشن‌های باز تحلیل می‌کند.
• برخی کالاها و نماد‌های استراتژیک: نوسانات قیمت طلا، نفت، مس نشان از وضعیت اقتصاد دارند.

برای آشنایی با نحوه کارکرد این ابزار ها از شما دعوت می‌کنیم مقاله سنتیمنت را مطالعه کنید.

آشنایی با سیاست‌های پولی و مالی

سیاست‌های پولی و مالی، مجموعه‌ای از اقدامات و ابزارهایی هستند که بانک مرکزی یک کشور  برای کنترل و مدیریت عرضه پول، نرخ بهره و دیگر شاخص‌های اقتصادی به کار می‌برد. این سیاست‌ها نقش مهمی در حفظ ثبات اقتصادی، کنترل تورم، رشد اقتصادی و حفظ ارزش پول ملی دارند.

اهمیت اجرای سیاست‌های پولی و بانکی بسیار بالاست، زیرا این سیاست‌ها از مهم‌ترین ابزارهای دولت برای مدیریت اقتصاد کلان هستند. اجرای صحیح آن‌ها می‌تواند به ثبات اقتصادی، کاهش تورم، افزایش رشد اقتصادی، کنترل بیکاری و بهبود رفاه عمومی منجر شود.

به یک نکته بسیار مهم توجه کنید که بین سیاست‌های پولی، بانکی و مالی تفاوت وجود دارد.

• سیاست پولی: مجموعه اقداماتی است که توسط بانک مرکزی برای کنترل تورم، نقدینگی و نرخ بهره در اقتصاد انجام می‌شود.
• سیاست بانکی: به مقررات و نظارت‌هایی گفته می‌شود که بانک مرکزی بر بانک‌ها اعمال می‌کند تا سلامت و ثبات نظام بانکی حفظ شود.
• سیاست مالی: شامل تصمیمات دولت درباره درآمدها (مانند مالیات) و هزینه‌ها (مانند بودجه‌ریزی و یارانه‌ها) است که با هدف مدیریت اقتصاد کلان انجام می‌شود.

ما در این پادکست سیاست‌های پولی و مالی را بررسی می‌کنیم که بسیار در اقتصاد کلان تاثیر دارد. برای درک بهتر این موضوعات توصیه می‌کنیم پادکست آشنایی با اوراق قرضه، تورم و نرخ بهره را گوش کنید.

انواع سیاست‌های پولی و مالی

سیاست پولی انبساطی و انقباضی دو سوی یک طیف‌اند که بانک مرکزی بر اساس شرایط اقتصادی از آنها برای تنظیم نقدینگی و ثبات قیمت‌ها استفاده می‌کند. سیاست انبساطی با هدف تحریک رشد و کاهش بیکاری و سیاست انقباضی با هدف مهار تورم و حفظ ارزش پایه پولی اعمال می‌شود.

سیاست‌های انبساطی

سیاست پولی انبساطی به مجموعه اقداماتی گفته می‌شود که بانک مرکزی برای افزایش عرضه پول و کاهش نرخ بهره به‌کار می‌گیرد تا تقاضای کل در اقتصاد را بالا ببرد و رشد اقتصادی را افزایش دهد. بانک‌های مرکزی این کار را با کاهش نرخ بهره بانکی، کاهش نسبت ذخیره قانونی بانک‌ها و خرید اوراق قرضه انجام می‌دهند.

با این اقدامات گردش پول در جامعه افزایش پیدا میکند و باعث افزایش مصرف خانوارها و سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها می‌شود. در نتیجه از طریق افزایش تولید و رشد صنعت بیکاری کاهش پیدا می‌کند. البته در نظر داشته باشید که  احتمال افزایش فشارهای تورمی در صورت تزریق بیش از حد نقدینگی وجود دارد.

سیاست‌های انقباضی

سیاست پولی انقباضی عبارت است از اقداماتی که بانک مرکزی برای کاهش عرضه پول و افزایش نرخ بهره انجام می‌دهد تا تورم را مهار کند. چرا که افزایش تورم باعث افت ارزش پول ملی می‌شود. بانک‌های مرکزی این کار را با افزایش نرخ بهره بانکی، افزایش نسبت ذخیره قانونی بانک‌ها و فروش اوراق دولتی انجام می‌دهند.

درواقع با اجرای سیاست‌های انقباضی تقاضای کل کاهش می‌یابد و از رشد سریع قیمت‌ها جلوگیری می‌شود. باید قبول کنیم که هر اقدامی در کنار مزایا خود معایبی نیز دارد. به همین دلیل است که در صورت ادامه فشارهای انقباضی ممکن است کشورها دچار رکود شوند.

برای تشخیص سیاست‌های پولی و مالی نیاز دارید که نرخ تورم، نرخ بهره، تولید ناخالص داخلی و سایر شاخص‌ها را بررسی کنید. برای این کار شما می‌توانید از سایت فارکس فکتوری این شاخص‌ها را دنبال کنید.

جمع‌بندی

در تحلیل رفتار بانک مرکزی در انتخاب میان سیاست‌های انبساطی و انقباضی، مهم است بدانیم که این تصمیم‌گیری‌ها باید متناسب با مرحله چرخه اقتصادی صورت گیرد. درواقع در مبانی اقتصادی مثل سیاست‌های پولی و مالی نمی‌توانیم بگوییم که یک اقدام مثبت است یا منفی. درواقع بانک‌های مرکزی با توجه به سایکل‌های اقتصادی در مورد اقدامات خود تصمیم می‌گیرند.

انتخاب میان سیاست‌های انبساطی و انقباضی نباید بر پایه قضاوت ارزشی درباره «خوبی» یا «بدی» باشد، بلکه لازم است بر مبنای تشخیص دقیق مرحله چرخه اقتصادی انجام گیرد. به عبارت دیگر، سیاست‌های پولی باید متقابل چرخه‌ای (countercyclical) باشد تا بتواند در دوران کسادی اقتصاد را تقویت و در دوران رونق از بی‌ثباتی قیمتی جلوگیری کند. تنها با این رویکرد می‌توان به هدف‌های کلان ثبات قیمت‌ها، اشتغال کامل و رشد پایدار دست یافت.

شاخص تولید ناخالص داخلی چیست؟

شاتولید ناخالص داخلی (Gross Domestic Product یا GDP) یکی از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی است که ارزش کلی کالاها و خدمات تولید شده در داخل یک کشور را در یک دوره زمانی ( معمولا به صورت سالانه)  نشان می‌دهد. این شاخص نشان‌دهنده بزرگی و قدرت اقتصادی یک کشور است. درواقع تولید ناخلص داخلی یکی از شاخص‌های توسعه یافتگی و پیشرفت کشورها است. با یک مثال بهتر این شاخص را یاد می‌گیرید. فرض کنید یک کشور تنها سه صنعت دارد شامل:

• کشاورزی: در این بخش، سیب تولید می‌شود و ارزش کل سیب‌ها تولیدشده در یک سال برابر با 10 میلیون دلار است.
• تولید: در این بخش ماشین‌آلات تولید می‌شود و ارزش کل ماشین‌آلات تولیدشده 80 میلیون دلار است.
• خدمات: میزان خدمات تولید شده در بخش درمانی معادل 20 میلیون دلار  است.

اگر تمام این آورده‌ها را جمع کنیم، تولید ناخالص داخلی این کشور برابر 110 میلیون دلار می‌شود. به زبان ساده تولید ناخالص داخلی مجموع ارزش کالاها و خدماتی‌ است که در داخل مرزهای یک کشور تولید می‌شود. این شاخص بیان‌گر توسعه‌یافتگی یک کشور است.

اهمیت تولید ناخالص داخلی

به صورت کلی شاخص‌های اقتصادی ایجاد می‌شود تا به راحتی وضعیت یک کشور سنجیده شود. برای پمحاسبه تولید ناخالص داخلی چهار فاکتور مهم سنجیده می‌شود:

1. مصرف: مخارجی که خانوارها برای کالاها و خدمات مثل خوراک،پوشاک، مسکن و … هزینه می‌کنند.
2. سرمایه‌گذاری : هزینه‌هایی که برای ساختارهای سرمایه‌ای، ماشین‌آلات و تجهیزات، و همچنین موجودی انبار انجام می‌شود.
3. خالص صادرات : تفاوت بین صادرات و واردات را خالص صادرات می‌گویند.
4. هزینه‌های دولت: مخارج دولت برای کالاها و خدمات عمومی، مانند آموزش، بهداشت و زیرساخت‌ها

درواقع در پاسخ به سوال تولید ناخالص داخلی چیست؟ باید بگوییم که این شاخص یک گزاش از عملکرد اقتصاد یک کشور است و برای مردم و دولت پیام‌های مختلفی دارد. برای مردم این پیام را دارد که چقدر کالا و خدمات در کشور تولید می‌شود. درواقع چشم‌اندازی از میزان رفاه خود به دست می‌اورند. همچنین دولت‌ها نیز عملکرد خود را به نسبت سایر کشور‌های می‌سنجند. برای ارتقا دانش مالی خود می‌توانید از طریق این لینک به تمامی پادکست‌های گروه مالی پاکدامن دسترسی داشته باشید.

شاخص‌های توسعه

براساس تولید ناخالص داخلی می‌توان وضعیت اقتصادی کشورها را با هم مقایسه کرد و یکی از معیارهای توسعه یافتگی محسوب می‌شود. بر اساس داده‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF) برای سال ۲۰۲۴، بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان به ترتیب عبارت‌اند از: ایالات متحده آمریکا، چین، ژاپن، آلمان، هند بالاترین میزان تولید ناخالص داخلی را در جهان دارند. البته در نظر داشته باشید که صرفا براساس تولید ناخالص داخلی نمی‌توان راجب رفاه و پیشرفت یک کشور نظر دارد. چرا که رفاه به زیرساخت‌های اقتصادی، درمان، میزانه سرانه درآمدی، ساختار سیاسی و … بستگی دارد. ما در مسیر اقتصاد این داده‌‎ها را به صورت کامل بررسی می‌کنیم تا افراد بتوانند با ارتقا دانش مالی خود کیفیت زندگی خود را بهبود دهند.

نرخ بهره چیست؟

به زبان ساده بهره میزان سودی است که به هنگام بازپرداخت وام‌ها می‌پردازیم. در نظر داشته باشید مقدار سودی که پرداخت می‌کنیم بر مبنای نرخ بهره است.اما بحث نرخ بهره بسیار فراتر و پیچیده‌تر است و یکی از شاخص‌ها مهم اقتصادی است. درواقع نرخ بهره تنظیم‌‌گر سیاست‌های پولی و مالی است و مهم‌ترین ابزار بانک‌های مرکزی به حساب می‌آید. اگر شما بتوانید به سوال نرخ بهره چیست پاسخ دهید قطعا بخش عمده‌ای از اقتصاد کلان را یاد می‌گیرید.

برای درک بهتر این موضوع به این مثال توجه کنید. زمانی که نرخ بهره بالا باشد وام‌گیرندگان باید برای وام‌های خود سود بیشتری پرداخت کنند. از سوی دیگر بانک‌ها در قبال سپرده‌های مردم نیز سود بیشتری می‌پردازند.در نتیجه تمایلات مردم برای گرفتن تسهیلات کمتر می‌شود. در این حالت میل به سپرده‌گذاری در بانک‌ها برای دریافت سود افزایش می‌یابد. همین امر سبب می‌شود تا حجم پول در گردش کاهش یابد. درواقع بانک‌ها با افزایش نرخ بهره سیاست‌های انقباضی اعمال می‌کنند که باعث می‌شود تورم کاهش پیدا کند.

نرخ بهره در رکود

همان‌گونه که توضیح دادیم نرخ بهره برای کنترل سیاست‌های پولی و بانکی است. در وضعیتی که کشور دچار رکود باشد. مجددا بانک‌های مرکزی با استفاده از تغییرات نرخ بهره در جهت تعادل و رونق قدم بر‌می‌دارد. در این حالت با کاهش نرخ بهره سود‌های بانکی کاهش پیدا می‌کنند و مردم سرمایه خود را از بانک‌ها خارج می‌کنند. به دلیل کاهش نرخ بهره  تمایل مردم به گرفتن وام از بانک‌ها بیشتر می‌شود. در این حال گردش پول در جامعه  افزایش می‌یابد و همین امر سبب افزایش نقدینگی و رونق اقتصادی در کشور می‌شود. اما با ادامه این روند میزان تقاضا در برابر عرضه افزایش پیدا می‌کند. که برای به تعادل رسیدن عرضه و تقاضا، قیمت کالا‌ها و خدمات افزایش می‌یابد. که این امر باعث ایجاد تورم می‌شود. در بیشتر کشور‌ها درصد نرخ بهره توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود.هیچ مؤسسه یا بانکی نمی‌تواند خود تعیین‌کننده نرخ بهره سازمان خود باشد. ایجاد تعادل اقتصادی در کشور یکی از وظایف بانک مرکزی می‌باشد، که تغییرات نرخ بهره یکی از روش‌های ایجاد ثبات اقتصادی است.

انواع نرخ‌های بهره

به صورت کلی باید بدانید که در اقتصاد و سیستم بانکی یک نوع نرخ بهره نداریم. نرخ بهره با توجه به نوع محاسبه و ساختازی که دارد به انواع مختلفی تقسیم می‌شود از جمله: نرخ بهره ساده، مرکب، اسمی، بین بانکی، شناور و … که هر کدام سازکار و فرمول اختصاصی خود را دارند. به عنوان نمونه نرخ بهره بین بانکی را شرح می‌دهیم. بانک ها در شرایط خاص و در دوره های مختلف به یکدیگر وام می‌دهند. سیستم وام‌دهی بانک‌ها با اشخاص متفاوت است و نرخ تعریف شده‌ای برای این روند دارد. در واقع سودی که بانک‌ها در ازای وام‌دهی به همدیگر می‌پردازند نرخ بهره بین بانکی است. برای بررسی نرخ بهره  هر کشور می‌توانید از سایت فارکس فکتوری این کار را انجام دهید.

آشنایی با نرخ بهره منفی

نرخ بهره منفی از صفر هم کوچکتر و به عبارتی منفی است. یعنی اگر بانک یا موسسه وام اعطا کند در هنگام بازپرداخت باید مبلغ کم‌تری از وام را دریافت کند. ژاپن یکی از کشورهایی است که که نرخ بهره در آن در چند سال  گذشته منفی بود. درنظر داشته باشید که نرخ بهره منفی نیز برای اقتصاد مضر می‌باشد. چرا که به دلیل کاهش مداوم قیمت‌ها باعث ایجاد رکود در جامعه می‌شود. به صورت کلی اقتصاد یک علم کاملا منعطف است و براساس شرایط باید از ابزارهای کاربردی آن استفاده کرد. در تمام اقتصادها ثبات و تعادل اهمیت ویژه دارد.

پادکست اشتغال و بیکاری

شما با شنیدن پادکست اشتغال و بیکاری با دو تا از شاخص‌‌های تاثیرگذار اقتصادی آشنا می‌شوید.. همواره تحلیل‌گران  از این شاخص‌ها برای شناسایی وضعیت اقتصادی استفاده می‌کنند. مفهوم شاخص اشتغال برعکس شاخص‌‌های دیگر بسیار ساده است. به زبان ساده اشتغال یعنی تعداد افرادی که مشغول به کار هستند و در مقابل آن دستمزد دریافت می‌کنند. از جمله شاخص‌های اشتغال می‌توان به شاخص‌‌های بیکاری،میانگین درآمد ساعتی، مدعیان بیکاری و … اشاره کرد. در ادامه شاخص اشتغال را در ابعاد مختلف بررسی می‌کنیم.

اشتغال در چرخه اقتصاد

ما می‌دانیم کاهش نرخ بیکاری و افزایش اشتغال یکی از ضروری‌ترین نیاز‌ کشورها برای توسعه است. دولت‌‌ها همواره در تلاش‌اند که وضعیت اقتصادی کشور را بهبود دهند. یکی از راهکارهای مهم رونق اقتصادی افزایش اشتغال و کاهش نرخ بیکاری است. به همین منظور بانک‌های مرکزی و دولت اقدامات بسیاری را در این زمینه انجام می‌دهند. در همین راستا دولت‌ها باید از از پتانسیل‌های افراد در جهت رونق اقتصادی و افزایش اشتغال بهره گیرند. اما باید ما شرایط و سایکل اقتصادی را نیز در نظر بگیریم. برای آشنایی با یکی از مهم‌ترین سایکل اقتصادی یعنی تورم دعوت می‌کنیم این پادکست را از گروه مالی پاکدامن گوش کنید.

به عنوان مثال در دوران رکود اقتصادی افزایش بیکاری امر بدیهی است، و از سوی دیگر ورود تکنولوژی و صنعتی شدن مشاغل این بحران را تشدید می‌کند. در نظر داشته باشید که نباید به علم اقتصاد نگاه یک وجهی داشت. زمانی که اقتصاد در سایکل رکود است طبیعتا اشتغال کاهش پیدا می‌کند این در حالی است که در دوران تورم اشتغال افزایش پیدا می‌کند. زمانی که شاخص‌های اقتصادی را بررسی می‌کنید باید تمامی زوایا و شاخص‌های تاثیرگذار را بسنجید.

تفاوت کارآفرینی با اشتغال

کارآفرینی و اشتغال زایی دو مقوله جدا از هم‌هستند. آن‌ها یک ویژگی مشترک دارند و آن ایجاد اشتغال است. در نظر داشته باشید تفاوت‌های زیادی میان اشتغال زایی و کارآفرینی وجود دارد. در فرایند کارآفرینی هدف خلق ارزش است اما در این پروسه تعداد نیروی کار کم‌تری جذب می‌شود. برعکس در اشتغال‌زایی هدف توسعه و رشد اقتصادی است و در نتیجه آن فرصت‌های شغلی زیادی خلق می‌شوند. برای بررسی شاخص اشتغال هر کشور می‌توانید از سایت فارکس فکتوری این کار را انجام دهید.

پادکست آشنایی با تورم

شما با گوش دادن به پادکست تورم با یک واژه نام آشنا برای تمامی کسانی که در جامعه زندگی می‌کنند به صورت اقتصادی آشنا می‌شوید. بسیاری از افراد آن را با واژه گرانی هم معنی می‌دانند و از آن به عنوان یک مفهوم منفی یاد می‌کنند. در صورتی که تورم یک واژه اقتصادی با مفهوم بسیار گسترده است. و یکی از اساسی‌ترین مفاهیم اقتصادی محسوب می‌شود. در پادکست تورم سعی شده از دید یک اقتصاددان به این داده نگاه کنید.

در واقع تورم نشانه‌ای از رشد اشتغال و اقتصاد است. زمانی که در جامعه تورم وجود دارد یعنی پول زیادی در حال گردش است و این میزان از نقدینگی باعث رونق می‌شود. بسیاری از کشور‌ها در برهه‌های زمانی برای حل مشکلات خود از سیاست‌های انبساطی استفاده کردند که باعث ایجاد رونق و گرانی می‌شود. در واقع تورم یک سایکل اقتصادی است و نباید نگاه صرف و واحد به آن داشته باشیم. برای آشنایی بیشتر با تورم و تاثیرات آن در سیاست‌های کلان اقتصادی پیشنهاد می‌کنیم پادکست اوراق قرضه را گوش دهید.

تورم یک مفهوم اقتصادی

به صورت کلی زمانی که به داده‌های اقتصادی نگاه می‌کنید به هیچ عنوان نگاه یک جانبه به آن نداشته باشید. این داده‌های اقتصادی با توجه به سایکلی که در آن قرار دارند می‌توانند تاثیرات مثبت یا منفی داشته باشند. یعنی به هیچ عنوان نمی‌توانیم بگوییم که تورم برای یک کشور خوب یا بد است. چرا که به داده‌های اقتصادی نمی‌توانیم به صورت صرف نگاه کنیم. به عنوان مثال در پاندمی کرونا کشور‌ها دچار یک رکود شدید شدند.  بعد از آن برای این‌که از کاهش اشتغال و رشد خود جلوگیری کنند از سیاست های انبساطی استفاده کردند. که از اثرات منفی آن می توانیم به افزایش نقدیندگی اشاره کنیم ولی در نظر بگیرید که با اعمال همین سیاست‌های اقتصاد خود را نجات دادند.

پادکست اوراق قرضه

در پادکست اوراق‌ قرضه یکی مهم‌ترین مفاهیم اقتصادی را یاد می‌گیرید. در واقع اوراق‌ قرضه علاوه بر این‌ که یک مفهوم اقتصادی است یک دارایی برای سرمایه‌گذاری نیز محسوب می‌شود. نام دیگر اوراق‌ قرضه، اوراق بدهی است که شرکت‌های بزرگ یا دولت‌ها آن را منتشر می‌کنند. به زبان ساده به ساز و کار این اوراق اشاره کنیم. در واقع اگر دولت یا شرکتی نیاز به سرمایه و نقدینگی داشته باشد و قصد داشته باشد این سرمایه را از طریق عموم جذب کند. شروع به انتشار اوراق‌ قرضه می‌کند. به این شکل که اوراق‌ قرضه را با سود و سررسید معین منتشر می‌کند و در تاریخ سررسید دارنده اوراق با در دست داشتن آن می‌تواند اصل پول و سود آن را دریافت کند.

انواع اوراق‌ قرضه

اوراق‌ قرضه‌ تنوع بسیار زیادی دارد و می‌توانیم آن‌ها را براساس شخص یا شرکتی که آن را صادر می‌کند، تاریخ سررسید،میزان نرخ بازدهی و موارد مختلف دیگر طبقه‌بندی کنیم. از جمله این اوراق‌ می‌توانیم به اوراق‌ قرضه شرکتی،رهنی،دولتی،اوراق خزانه و … اشاره کنیم. شما می‌توانید از طریق این لینک چارت اوراق قرضه 10 ساله آمریکا را مشاهده کنید. شما با گوش دادن به این پادکست به صورت کامل با انواع این اوراق آشنا می‌شوید. در نظر داشته باشید گروه مالی پاکدامن در زمینه پادکست‌های مالی به صورت تخصصی فعالیت می‌کند.

سیاست‌های پولی و بانکی

اگر شما به عنوان یک معامله‌گر فعالیت می‌کنید باید اوراق قرضه را به خوبی بشناسید. چرا که این اوراق به شما کمک می‌کنند تا تحلیل درستی از سیاست‌های کلان اقتصادی داشته باشید. زمانی که دولت‌ها می‌خواهند سیاست‌های پولی و بانکی را اجرا کنند یکی از مهم‌ترین ابزار‌های آن ها همین اوراق بدهی هستد. در واقع بانک های مرکزی می‌توانند با خرید و فروش این اوراق میزان نقدیندگی را در جامعه تنظیم کنند. به زبان ساده تر اگر بانک‌های مرکزی قصد داشته باشند سیاست‌های  انقباضی انجام دهند اوراق را به مردم می‌فروشند و زمانی که می‌خواهند سیاست‌های انبساطی انجام دهند اوراق را از مردم می‌خرند. یعنی شما می‌توانید با بررسی دارایی‌ها و میزان اوراقی که خرید یا به فروش می‌رسد به سیاست‌های کلان اقتصادی پی ببرید. در پادکست اوراق قرضه سعی کردیم شما با این مفهوم و سیاست‌های پولی و بانکی آشنا شوید. علاوه بر این موارد شما نیاز دارید مفهوم تورم را بشناسید.