آشنایی سیاستهای پولی و بانکی
اقدامات بانک مرکزی را بهتر بشناسیم
آشنایی با سیاستهای پولی و مالی
سیاستهای پولی و مالی، مجموعهای از اقدامات و ابزارهایی هستند که بانک مرکزی یک کشور برای کنترل و مدیریت عرضه پول، نرخ بهره و دیگر شاخصهای اقتصادی به کار میبرد. این سیاستها نقش مهمی در حفظ ثبات اقتصادی، کنترل تورم، رشد اقتصادی و حفظ ارزش پول ملی دارند.
اهمیت اجرای سیاستهای پولی و بانکی بسیار بالاست، زیرا این سیاستها از مهمترین ابزارهای دولت برای مدیریت اقتصاد کلان هستند. اجرای صحیح آنها میتواند به ثبات اقتصادی، کاهش تورم، افزایش رشد اقتصادی، کنترل بیکاری و بهبود رفاه عمومی منجر شود.
به یک نکته بسیار مهم توجه کنید که بین سیاستهای پولی، بانکی و مالی تفاوت وجود دارد.
- سیاست پولی: مجموعه اقداماتی است که توسط بانک مرکزی برای کنترل تورم، نقدینگی و نرخ بهره در اقتصاد انجام میشود.
- سیاست بانکی: به مقررات و نظارتهایی گفته میشود که بانک مرکزی بر بانکها اعمال میکند تا سلامت و ثبات نظام بانکی حفظ شود.
- سیاست مالی: شامل تصمیمات دولت درباره درآمدها (مانند مالیات) و هزینهها (مانند بودجهریزی و یارانهها) است که با هدف مدیریت اقتصاد کلان انجام میشود.
ما در این پادکست سیاستهای پولی و مالی را بررسی میکنیم که بسیار در اقتصاد کلان تاثیر دارد. برای درک بهتر این موضوعات توصیه میکنیم پادکست آشنایی با اوراق قرضه، تورم و نرخ بهره را گوش کنید.
انواع سیاستهای پولی و مالی
سیاست پولی انبساطی و انقباضی دو سوی یک طیفاند که بانک مرکزی بر اساس شرایط اقتصادی از آنها برای تنظیم نقدینگی و ثبات قیمتها استفاده میکند. سیاست انبساطی با هدف تحریک رشد و کاهش بیکاری و سیاست انقباضی با هدف مهار تورم و حفظ ارزش پایه پولی اعمال میشود.
سیاستهای انبساطی
سیاست پولی انبساطی به مجموعه اقداماتی گفته میشود که بانک مرکزی برای افزایش عرضه پول و کاهش نرخ بهره بهکار میگیرد تا تقاضای کل در اقتصاد را بالا ببرد و رشد اقتصادی را افزایش دهد. بانکهای مرکزی این کار را با کاهش نرخ بهره بانکی، کاهش نسبت ذخیره قانونی بانکها و خرید اوراق قرضه انجام میدهند.
با این اقدامات گردش پول در جامعه افزایش پیدا میکند و باعث افزایش مصرف خانوارها و سرمایهگذاری بنگاهها میشود. در نتیجه از طریق افزایش تولید و رشد صنعت بیکاری کاهش پیدا میکند. البته در نظر داشته باشید که احتمال افزایش فشارهای تورمی در صورت تزریق بیش از حد نقدینگی وجود دارد.
سیاستهای انقباضی
سیاست پولی انقباضی عبارت است از اقداماتی که بانک مرکزی برای کاهش عرضه پول و افزایش نرخ بهره انجام میدهد تا تورم را مهار کند. چرا که افزایش تورم باعث افت ارزش پول ملی میشود. بانکهای مرکزی این کار را با افزایش نرخ بهره بانکی، افزایش نسبت ذخیره قانونی بانکها و فروش اوراق دولتی انجام میدهند.
درواقع با اجرای سیاستهای انقباضی تقاضای کل کاهش مییابد و از رشد سریع قیمتها جلوگیری میشود. باید قبول کنیم که هر اقدامی در کنار مزایا خود معایبی نیز دارد. به همین دلیل است که در صورت ادامه فشارهای انقباضی ممکن است کشورها دچار رکود شوند.
برای تشخیص سیاستهای پولی و مالی نیاز دارید که نرخ تورم، نرخ بهره، تولید ناخالص داخلی و سایر شاخصها را بررسی کنید. برای این کار شما میتوانید از سایت فارکس فکتوری این شاخصها را دنبال کنید.
جمعبندی
در تحلیل رفتار بانک مرکزی در انتخاب میان سیاستهای انبساطی و انقباضی، مهم است بدانیم که این تصمیمگیریها باید متناسب با مرحله چرخه اقتصادی صورت گیرد. درواقع در مبانی اقتصادی مثل سیاستهای پولی و مالی نمیتوانیم بگوییم که یک اقدام مثبت است یا منفی. درواقع بانکهای مرکزی با توجه به سایکلهای اقتصادی در مورد اقدامات خود تصمیم میگیرند.
انتخاب میان سیاستهای انبساطی و انقباضی نباید بر پایه قضاوت ارزشی درباره «خوبی» یا «بدی» باشد، بلکه لازم است بر مبنای تشخیص دقیق مرحله چرخه اقتصادی انجام گیرد. به عبارت دیگر، سیاستهای پولی باید متقابل چرخهای (countercyclical) باشد تا بتواند در دوران کسادی اقتصاد را تقویت و در دوران رونق از بیثباتی قیمتی جلوگیری کند. تنها با این رویکرد میتوان به هدفهای کلان ثبات قیمتها، اشتغال کامل و رشد پایدار دست یافت.